Từ lời gợi ý của người bác đến duyên nợ với vùng than

Sinh ra ở Thái Bình (nay thuộc tỉnh Hưng Yên), anh Duẩn lớn lên trong gia đình có bác và cậu làm nghề mỏ. Từ những câu chuyện nghe được thuở nhỏ, hình ảnh người thợ lặng lẽ xuống sâu trong lòng đất, đối mặt với bóng tối và nhọc nhằn để làm ra nguồn than phục vụ sản xuất đã in dấu trong tâm trí anh.

Năm 2003, khi còn loay hoay trước ngưỡng cửa chọn nghề, anh được người bác gợi ý ra Quảng Ninh làm mỏ. Lời nhận xét về vóc dáng khỏe mạnh, phù hợp với công việc nặng nhọc của người bác đã mở ra hướng đi mới. Chàng trai trẻ rời quê, đến Uông Bí (Quảng Ninh), bắt đầu làm quen với vùng đất mà nghề mỏ không chỉ là sinh kế mà còn là truyền thống, niềm tự hào của bao thế hệ.

  Anh hùng Lao động Phạm Đình Duẩn.

Sau 2 năm học nghề khai thác mỏ, anh vào làm công nhân khai thác hầm lò tại Công ty Cổ phần Than Vàng Danh. Từ đó, cuộc đời anh gắn với những ca sản xuất dưới sâu lòng đất.

Lần đầu bước vào lò, anh không tránh khỏi choáng ngợp. Hơi nóng phả ra từ lòng đất, tiếng máy khoan rền vang, những đường hầm chật hẹp và không khí ngột ngạt tạo nên môi trường làm việc hoàn toàn khác với hình dung ban đầu. Có những phút giây chùn bước nhưng nhìn những người đồng đội vẫn kiên trì làm việc, sát cánh bên nhau, anh lại tự nhủ mình phải vững vàng.

Rồi những ca làm nối tiếp nhau. Bụi than bám trên quần áo, mồ hôi thấm đẫm lưng áo, điều kiện địa chất thay đổi và những công việc nặng nhọc dần trở thành một phần cuộc sống. Càng trải nghiệm, anh càng hiểu rằng làm thợ mỏ không đơn thuần là có sức khỏe để làm việc. Muốn trụ vững với nghề, người thợ phải có kiến thức, kỷ luật, khả năng quan sát và ý thức trách nhiệm với những người cùng xuống lò.

Người tổ trưởng lấy việc làm gương

Năm 2014, anh Phạm Đình Duẩn được giao nhiệm vụ Tổ trưởng Tổ sản xuất số 1, Phân xưởng Khai thác 14. Từ vị trí người trực tiếp làm việc, anh bước sang vai trò tổ chức sản xuất, nơi mỗi quyết định không chỉ ảnh hưởng đến phần việc của bản thân mà còn liên quan đến tiến độ, năng suất và sự an toàn của cả tập thể.

Với người đứng đầu tổ sản xuất dưới hầm lò, kinh nghiệm cá nhân là chưa đủ. Điều quan trọng hơn là phải biết tổ chức công việc, nắm chắc kỹ thuật, nhận diện nguy cơ và giúp từng thành viên hiểu rõ trách nhiệm của mình. Anh chọn cách làm gương bằng hành động, sẵn sàng đảm nhận những công việc khó, cùng anh em tháo gỡ vướng mắc trong sản xuất.

Anh quan niệm, muốn tập thể vững mạnh thì từng người phải tiến bộ. Bởi vậy, việc hướng dẫn thợ trẻ trở thành một phần quan trọng trong công việc của người tổ trưởng. Không chỉ truyền đạt những nguyên tắc trên lý thuyết, anh trực tiếp chỉ dẫn thao tác, uốn nắn những điểm chưa đúng, chia sẻ kinh nghiệm xử lý tình huống và động viên người mới vượt qua bỡ ngỡ.

Sự dìu dắt ấy được thực hiện qua từng ca làm, từng công việc cụ thể. Với người thợ trẻ, một lời nhắc đúng lúc hay một lần được hướng dẫn tận tình có thể giúp họ tự tin hơn, hiểu sâu hơn về nghề và hình thành thói quen làm việc có kỷ luật.

Gần 100 công nhân trẻ đã trưởng thành từ sự hướng dẫn của anh; nhiều người trở thành thợ giỏi, thợ bậc cao. Trong 10 năm, tổ sản xuất có 12 thợ giỏi cấp công ty, 7 thợ giỏi và thợ giỏi xuất sắc, cùng 4 an toàn viên xuất sắc cấp Tập đoàn.

Ở vùng mỏ, nơi mỗi ca làm đều đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ, một người tổ trưởng giỏi không chỉ được nhìn nhận qua sản lượng đạt được mà còn qua khả năng giúp đồng đội trưởng thành, xây dựng ý thức kỷ luật và giữ vững nguyên tắc an toàn. Với anh Duẩn, dẫn dắt tập thể cũng chính là quá trình cùng tập thể tiến bộ.

Học để hiểu sâu hơn công việc dưới lòng đất

Điều đáng chú ý ở Phạm Đình Duẩn là dù đã có nhiều năm trực tiếp sản xuất, anh vẫn không ngừng học tập. Từ thực tế công việc, anh nhận ra sức khỏe và kinh nghiệm là những yếu tố cần thiết nhưng để xử lý những vấn đề phức tạp trong khai thác mỏ, người thợ còn phải hiểu sâu hơn về kỹ thuật, địa chất và thiết bị.

Anh tiếp tục theo học đại học ngành khai thác mỏ, sau đó học lên trình độ thạc sĩ khai thác mỏ. Anh là công nhân đầu tiên của Công ty Cổ phần Than Vàng Danh đạt trình độ này.

Việc học đối với anh không dừng ở tấm bằng. Kiến thức phải trở lại với công trường, giải quyết những vướng mắc đang tồn tại, giúp công việc hiệu quả hơn và hạn chế rủi ro cho người lao động. Những gì được học cần được kiểm nghiệm trong thực tế; những bất cập tại hiện trường lại đặt ra câu hỏi mới, thúc đẩy anh tiếp tục tìm tòi.

  Anh Phạm Đình Duẩn được nhận danh hiệu Anh hùng Lao động.

Đó là cách người thợ biến tri thức thành năng lực nghề nghiệp. Và cũng từ sự kết hợp giữa kiến thức được đào tạo với kinh nghiệm thực tiễn, tư duy cải tiến trong anh ngày càng rõ nét.

Trong khai thác hầm lò, đôi khi một thay đổi ở khâu chống giữ, tổ chức vận tải hay phương pháp thi công có thể tạo ra khác biệt đáng kể. Người trực tiếp làm việc hiểu rõ những điểm bất hợp lý trong quy trình nhưng để đề xuất được giải pháp hiệu quả, họ cần khả năng phân tích, tính toán và đánh giá tác động của từng phương án.

Anh kiên trì với cách làm ấy. Anh quan sát những khó khăn nảy sinh trong sản xuất, tìm nguyên nhân, trao đổi với đồng nghiệp rồi nghiên cứu cách điều chỉnh. Các sáng kiến của anh hướng đến những mục tiêu cụ thể: cải thiện điều kiện làm việc, nâng cao năng suất, tiết kiệm thời gian và vật tư, đồng thời bảo đảm an toàn.

Tháng 4/2023, tại khu vực khai thác Giếng Cánh Gà, Công ty Cổ phần Than Vàng Danh xảy ra sự cố tụt lò khiến hai công nhân bị mắc kẹt dưới lòng đất. Tình huống khẩn cấp đặt lực lượng cứu hộ trước yêu cầu phải nhanh chóng tiếp cận các nạn nhân, trong điều kiện hiện trường phức tạp và tiềm ẩn nhiều nguy cơ.

Có mặt tại hiện trường, từ kinh nghiệm làm việc dưới hầm lò và kiến thức chuyên môn tích lũy qua nhiều năm, Phạm Đình Duẩn tính toán, đề xuất phương án đào lò men, sử dụng cột chống thủy lực để tiếp cận vị trí hai công nhân.

Đó không phải quyết định có thể đưa ra một cách tùy tiện. Trong môi trường hầm lò, mỗi phương án phải được cân nhắc trên cơ sở điều kiện thực tế, khả năng tiếp cận, kết cấu chống giữ và yêu cầu bảo đảm an toàn cho lực lượng cứu hộ cũng như người bị nạn. Kinh nghiệm thực tiễn giúp người thợ nhận diện tình huống; kiến thức chuyên môn tạo cơ sở để lựa chọn hướng xử lý phù hợp.

Những sáng kiến nảy sinh từ thực tiễn

Nếu sự cố cứu hộ là phép thử khắc nghiệt đối với bản lĩnh và trách nhiệm, thì những sáng kiến trong sản xuất lại phản ánh sự bền bỉ, kiên trì của anh Phạm Đình Duẩn trong công việc thường ngày.

Trong quá trình công tác, anh có hơn 20 giải pháp hợp lý hóa sản xuất cấp đơn vị và 12 sáng kiến cấp công ty. Các giải pháp tập trung vào cải thiện điều kiện làm việc, bảo đảm an toàn và nâng cao năng suất khai thác. Một số sáng kiến được Tập đoàn ghi nhận, áp dụng và nhân rộng.

Giá trị của những sáng kiến ấy không nằm ở sự cầu kỳ trong ý tưởng mà ở khả năng giải quyết những vấn đề cụ thể tại hiện trường. Khi một khâu sản xuất được tổ chức hợp lý hơn, người lao động có thể giảm bớt thao tác nặng nhọc, tiết kiệm thời gian và hạn chế những nguy cơ phát sinh. Khi phương án kỹ thuật phù hợp hơn với điều kiện thực tế, hiệu quả sản xuất được cải thiện và công việc trở nên chủ động hơn.

Nhờ những giải pháp cải tiến được triển khai, năng suất khai thác của Phân xưởng Khai thác 14 tăng trung bình từ 1,3 đến 1,5 lần so với trước đây, theo thông tin trong bài viết nguồn. Tổ sản xuất số 1 do anh phụ trách liên tục hoàn thành vượt mức kế hoạch từ 10 đến 15% trong giai đoạn 2013–2025; năng suất lao động bình quân luôn thuộc nhóm dẫn đầu công ty, tập thể nhiều năm được công nhận là “Tổ lao động xuất sắc”.

Danh hiệu cao quý và trách nhiệm tiếp nối

Ngày 4.6.2025, Chủ tịch nước ký quyết định phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động cho anh Phạm Đình Duẩn. Đó là dấu mốc đặc biệt trong hành trình hơn hai thập niên gắn bó với ngành Than, đồng thời là niềm tự hào của cá nhân anh, gia đình, đồng nghiệp và Công ty Cổ phần Than Vàng Danh.

Nhưng danh hiệu cao quý không làm thay đổi những giá trị đã đưa anh đến với sự ghi nhận ấy. Vẫn là tinh thần học hỏi, sự cần mẫn trong công việc, cách nhìn thẳng vào những bất cập để tìm giải pháp và ý thức rằng kết quả của một người chỉ thực sự có ý nghĩa khi đóng góp cho tập thể.

Anh Phạm Đình Duẩn tươi cười khi rời ca làm.

Theo chia sẻ của đồng chí Nguyễn Văn Vũ, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy Công ty Cổ phần Than Vàng Danh, Phạm Đình Duẩn là người tận tụy trong công việc, có trách nhiệm với gia đình và luôn nỗ lực hoàn thành những việc được giao. Nhận xét ấy giúp chân dung người thợ mỏ hiện lên gần gũi hơn phía sau những thành tích nổi bật: một người lao động không tách mình khỏi những trách nhiệm bình dị của cuộc sống.

Bởi vậy, câu chuyện về Phạm Đình Duẩn không chỉ là câu chuyện của cá nhân được vinh danh. Đó còn là câu chuyện về những người thợ mỏ biết học tập để nâng cao trình độ, biết sáng tạo để vượt qua khó khăn, biết dìu dắt đồng nghiệp và luôn đặt sự an toàn của con người trong quá trình lao động.

Mang tiếng nói người thợ đến với tổ chức Công đoàn

Với Phạm Đình Duẩn, hành trình cống hiến không chỉ dừng lại ở những đường lò hay những sáng kiến làm lợi cho sản xuất. Khi tham gia Ban Chấp hành Tổng LĐLĐ Việt Nam nhiệm kỳ này, anh có thêm trách nhiệm góp phần đưa tiếng nói từ thực tiễn lao động đến với tổ chức Công đoàn, nơi đại diện, chăm lo và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động.

Hơn 20 năm trực tiếp làm việc dưới hầm lò giúp anh hiểu rõ những nhọc nhằn mà người công nhân phải trải qua sau mỗi ca sản xuất. Đó là điều kiện làm việc khắc nghiệt, những nguy cơ nghề nghiệp luôn tiềm ẩn, áp lực hoàn thành nhiệm vụ, cùng những trăn trở về thu nhập, đời sống gia đình và tương lai của con em. Những vấn đề ấy, với anh, không phải những câu chuyện nghe kể từ xa mà là trải nghiệm gắn liền với chính công việc và những người đồng đội đã cùng mình vào ca, xuống lò.


Anh Phạm Đình Duẩn phát biểu tại Chương trình Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng trao đổi, thảo luận với các đại biểu, chủ đề "Công đoàn Việt Nam đồng hành với Chính phủ nâng cao năng suất lao động, thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số", ngày 5.6.2026. Ảnh: Mạnh Thắng

Bởi vậy, khi đảm nhận vai trò trong tổ chức Công đoàn ở cấp toàn quốc, anh càng nhận thức rõ trách nhiệm lắng nghe và phản ánh tâm tư, nguyện vọng của người lao động. Theo anh, tiếng nói từ cơ sở cần được tiếp nhận đầy đủ, những khó khăn chính đáng phải được quan tâm giải quyết bằng các giải pháp thiết thực; để công nhân được làm việc trong điều kiện an toàn, có thu nhập ổn định và đời sống ngày càng được cải thiện.

Anh cũng cho rằng, bảo vệ người lao động không thể chỉ dừng ở những lời động viên hay khẩu hiệu. Điều đó phải bắt đầu từ việc phát hiện, xử lý kịp thời các nguy cơ mất an toàn; bảo đảm các quy trình kỹ thuật được thực hiện nghiêm túc; lắng nghe những vướng mắc trong công việc và phối hợp với các bên liên quan để giải quyết những vấn đề thuộc quyền lợi chính đáng của công nhân.

Từ góc nhìn của người từng trực tiếp làm nghề, anh hiểu rằng hiệu quả sản xuất và quyền lợi người lao động không phải hai mục tiêu đối lập. Một doanh nghiệp muốn phát triển bền vững phải tổ chức sản xuất hiệu quả, đồng thời bảo đảm an toàn, tôn trọng và chăm lo cho người lao động. Khi người công nhân yên tâm làm việc, được lắng nghe và được bảo vệ quyền lợi, họ mới có điều kiện phát huy tốt hơn năng lực, kinh nghiệm và tinh thần sáng tạo của mình.

Anh xác định, dù tham gia hoạt động công đoàn ở cấp nào, điều quan trọng vẫn là giữ mối liên hệ chặt chẽ với cơ sở, gần gũi với công nhân và xuất phát từ thực tế đời sống lao động. Với anh, trải nghiệm dưới hầm lò chính là vốn quý để thấu hiểu những điều người lao động cần, từ đó góp phần chuyển tải tiếng nói của họ đến tổ chức công đoàn và các cơ quan có thẩm quyền.

Từ người thợ trực tiếp sản xuất đến người tham gia Ban Chấp hành Tổng LĐLĐ Việt Nam, vị trí công tác có thể thay đổi nhưng điểm tựa trong suy nghĩ của Phạm Đình Duẩn vẫn là người lao động. Nếu trước đây anh tìm cách cải tiến công việc để đồng đội làm việc an toàn, hiệu quả hơn, thì hôm nay, trách nhiệm ấy còn được nối dài bằng mong muốn để tiếng nói của công nhân được lắng nghe và những quyền lợi chính đáng của họ được quan tâm bảo vệ.

Anh Phạm Đình Duẩn là một trong 10 cá nhân được vinh danh tại Lễ tuyên dương Công nhân Việt Nam tiêu biểu toàn quốc năm 2026, diễn ra tối 24/10/2026.

Link bài viết gốc: https://laodongdoanthe.vn/chuyen-ve-nguoi-anh-hung-lao-dong-vung-mo-118491.html

Ngô Khiêm - laodongdoanthe.vn
​​​​​​​